Selimiye\u2019nin \u201c\u00dcst\u00fcn Evrensel De\u011fer\u201d Kimli\u011fi Korunmal\u0131<\/p>\n
Prof. Dr. Osman \u0130nci<\/p>\n
\u00dclkemizde tarihi ve do\u011fal de\u011ferlerin korunmas\u0131 giderek zorla\u015fmakta, b\u00fct\u00fcnc\u00fcl ve etkin olmayan yakla\u015f\u0131mlar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlar artarak devam etmekte. Korumac\u0131l\u0131k e\u011fitimi de veren bilim insanlar\u0131: \u201cDo\u011fal ve k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n korunmas\u0131 ve y\u00f6netiminde \u00f6nemli bir planlama arac\u0131 haline gelen alan y\u00f6netiminin, koruma mevzuat\u0131m\u0131zda ve uygulamalar\u0131nda yerini almas\u0131\u2026\u201d ilkesine uygun tutum ve davran\u0131\u015f sergilenmesini beklemekte. Zira tarihsel ge\u00e7mi\u015finde UNESCO \u201cD\u00fcnya K\u00fclt\u00fcrel ve Do\u011fal Miras\u0131n\u0131n Korunmas\u0131na dair s\u00f6zle\u015fme\u201d 17 Ekim-21 Kas\u0131m 1972 tarihleri aras\u0131nda yap\u0131lan 17. toplant\u0131da temel ilkeler karara ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti 14.04.1982 tarih ve 2658 say\u0131l\u0131 kanunla bu s\u00f6zle\u015fmeye kat\u0131lm\u0131\u015f ve 14.02.1983 tarihinde resmi gazetede yay\u0131nlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir.
\nBu s\u00f6zle\u015fmede; \u201cK\u00fclt\u00fcrel ve do\u011fal miras\u0131n herhangi bir par\u00e7as\u0131n\u0131n bozulmas\u0131 veya yok olmas\u0131 durumunu, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya milletlerinin miras\u0131 i\u00e7in zararl\u0131 bir yoksulla\u015fma te\u015fkil eder. T\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n d\u00fcnya miras\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak muhafazas\u0131n\u0131n gerekti\u011fini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutarak, istisnai evrensel de\u011ferdeki k\u00fclt\u00fcrel ve do\u011fal miras\u0131n korunmas\u0131na i\u015ftirakin, b\u00fct\u00fcn milletleraras\u0131 camian\u0131n \u00f6devi oldu\u011funu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutarak\u2026\u201d \u015feklinde tan\u0131mlar. Sonu\u00e7 olarak; do\u011fal ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferler, s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde bulundu\u011fu \u00fclkenin olmakla birlikte t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n da de\u011feridir. K\u00fclt\u00fcrel ve do\u011fal miras\u0131n tan\u0131m\u0131; ulusal ve uluslararas\u0131 korunmas\u0131, uluslararas\u0131 yard\u0131m ko\u015fullar\u0131, e\u011fitim programlar\u0131 s\u00f6zle\u015fme ile belirlenmi\u015ftir.
\nUluslararas\u0131 alanda \u00fcye devletler, alan\u0131n korunmas\u0131 ve gelecek ku\u015faklara aktar\u0131lmas\u0131 konusunda sorumluluk alt\u0131ndad\u0131r. Eserin, alan\u0131n \u2018\u00dcst\u00fcn Evrensel De\u011ferinin\u2019 kaybolmas\u0131 durumunda, alan \u2018UNESCO D\u00fcnya Miras\u0131 listesinden\u2019 tamamen \u00e7\u0131kar\u0131labilir.<\/p>\n
K\u00fclt\u00fcrel Miras tan\u0131m\u0131nda:
\nAn\u0131tlar: Tarihi, sanat veya bilim a\u00e7\u0131s\u0131ndan istisnai evrensel de\u011ferdeki mimari eserler,
\nYap\u0131 Topluluklar\u0131: Mimarileri, uyumluluklar\u0131 veya arazi \u00fczerindeki yerleri nedeniyle; tarih, sanat veya bilim a\u00e7\u0131s\u0131ndan istisnai evrensel de\u011fere sahip, ayr\u0131 veya birle\u015fik yap\u0131 topluluklar\u0131.
\nS\u00f6zle\u015fmenin 3. maddesinde ise, yukar\u0131da 1. ve 2. maddelerde belirlenen ve kendi topraklar\u0131 \u00fczerinde bulunan \u00e7e\u015fitli varl\u0131klar\u0131 saptay\u0131p belirlemek, bu s\u00f6zle\u015fmeye taraf olan her devlete ait bir sorumluluktur.
\nT\u00fcrkiye Cumhuriyeti, UNESCO\u2019nun (Birle\u015fmi\u015f Milletler E\u011fitim, Bilim ve K\u00fclt\u00fcr Kurumu) kurucu 20 \u00fcyesinden birisidir. Kurulu\u015f s\u00f6zle\u015fmesini 16 Kas\u0131m 1945 y\u0131l\u0131nda, Milli E\u011fitim Bakan\u0131 Hasan Ali Y\u00fccel imzalam\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u00dclkemizde; UNESCO D\u00fcnya Miras\u0131 listesinde 21, ge\u00e7ici listede ise 84 k\u00fclt\u00fcrel ve do\u011fal eser bulunmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca Somut Olmayan K\u00fclt\u00fcrel Miras listesinde 32 de\u011ferimiz yer almakta.
\nMimar Sinan\u2019\u0131n ustal\u0131k eseri Selimiye Camii ve K\u00fclliyesi, 2011 y\u0131l\u0131nda UNESCO D\u00fcnya Miras\u0131 listesine al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu eser, estetik ve teknik i\u015f\u00e7ilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan kusursuz kabul edilmi\u015f, t\u00fcm d\u00fcnyaca mimari harika olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r.
\nUNESCO D\u00fcnya Miras\u0131 listesine girebilmek i\u00e7in; s\u00f6z konusu alanlar\u0131n, \u00fcst\u00fcn evrensel de\u011fer ta\u015f\u0131mas\u0131 ve belirlenen 10 se\u00e7im kriterinden en az bir tanesini ta\u015f\u0131mas\u0131 gereklidir. Selimiye Camii: \u201c\u0130nsan yarat\u0131c\u0131 dehas\u0131n\u0131n bir ba\u015fyap\u0131t\u0131n\u0131 temsil etmek. \u0130nsanl\u0131k tarihinde \u00f6nemli bir a\u015famay\u0131\/a\u015famalar\u0131 g\u00f6steren bir yap\u0131, mimari veya teknolojik topluluk veya manzara t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir \u00f6rne\u011fi olmak\u201d nitelikleri ile listeye girmi\u015ftir. Selimiye yaln\u0131z bizim de\u011fil, t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131d\u0131r. Korunmas\u0131 ve gelece\u011fe ta\u015f\u0131nmas\u0131; art\u0131k yaln\u0131zca bizim de\u011fil, t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n sorumlulu\u011fundad\u0131r. Restorasyonu ve rekonstr\u00fcksiyonu; uluslararas\u0131 ilkelere, t\u00fcz\u00fck ve kurallara uygun olmas\u0131 zorunluluktur.<\/p>\n
UNESCO Selimiye Cami\u2019nin \u2018\u00dcst\u00fcn Evrensel De\u011fer\u2019 kapsam\u0131nda korunmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmakta. Bunun i\u00e7in:
\na) \u00d6zg\u00fcnl\u00fck (Bir k\u00fclt\u00fcr varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tasar\u0131m\u0131, i\u015f\u00e7ili\u011fi, malzemesi, kullan\u0131m\u0131, konumu ve \u00e7evresi, geleneksel teknikler gibi niteliklerin do\u011fruluk ve g\u00fcvenirli\u011fi esast\u0131r.)
\nb) B\u00fct\u00fcnl\u00fck (Gerekli t\u00fcm niteliklerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi, yap\u0131n\u0131n fiziksel ve i\u015flevsel b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bozulmam\u0131\u015f olmas\u0131) \u00f6l\u00e7\u00fctleri g\u00f6zetilmeli.
\nBu ba\u011flamda \u00f6nceden miras etki de\u011ferlendirmesi ve \u00e7evresel etki de\u011ferlendirmesi yap\u0131lmas\u0131, sonu\u00e7lar\u0131n UNESCO D\u00fcnya Miras\u0131 Merkezi ile payla\u015f\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Sonu\u00e7 olarak, uluslararas\u0131 denetim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r.
\nYap\u0131m\u0131 yedi y\u0131l s\u00fcren Selimiye Camisi, 27 Kas\u0131m 1574\u2019te ibadete a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar 1752 depremi dahil \u00e7e\u015fitli nedenlerle restorasyonlar ge\u00e7irmi\u015ftir. Son olarak 1985\u2019te bir restorasyon daha ge\u00e7irmi\u015ftir. Selimiye Camisi restorasyonu ama\u00e7l\u0131 son proje uygulanmaya ba\u015flan\u0131rken; ana kubbede kalem i\u015fleri ve motifler kaz\u0131narak, yerine \u201816. y\u00fczy\u0131l\u2019 motifleri ile yeni kalemi\u015fi ve s\u00fcslemeler yap\u0131lmas\u0131, \u201cSelimiye Camii Tespit ve Tahkik Heyeti\u201d isimli ekip \u00f6nerisi ile birka\u00e7 kez reddedildi. Son olarak \u00f6neriyi, K\u00fclt\u00fcr ve Tabiat Varl\u0131klar\u0131n\u0131 Koruma Y\u00fcksek Kuruluna g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler ve kabul edildi. Y\u00fcksek Kurul, Edirne K\u00fclt\u00fcr Varl\u0131klar\u0131n\u0131 Koruma Kurulunun ret kararlar\u0131n\u0131 iptal etti ve yeni s\u00fcre\u00e7 ba\u015flad\u0131.
\nBu ekip varsay\u0131mlarla hareket etmekte, ellerinde \u201cSinan yapt\u0131\u011f\u0131nda ana kubbe tam olarak \u015f\u00f6yleydi\u201d diyecek bir belge; grav\u00fcr, \u00e7izim, foto\u011fraf yoktur. \u201cB\u00f6yle olabilir\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f ve anlay\u0131\u015f\u0131 ile tarihi doku, kubbe kalemi\u015fleri de\u011fi\u015ftirilmek istenmekte.
\nKronolojik olarak k\u0131saca: Selimiye Camii ana kubbe kalemi\u015fleri uygulamas\u0131, Haziran 2023\u2019te Edirne K\u00fclt\u00fcr Varl\u0131klar\u0131n\u0131 Koruma B\u00f6lge Kurulu karar\u0131 ile onaylanm\u0131\u015f ve uygulamalar ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u015eubat 2024\u2019te Selimiye Camii Tespit ve Tahkik Heyetince haz\u0131rlanan 16. y\u00fczy\u0131l desenlerini esas alan rekonstr\u00fcksiyon projesi reddedilmi\u015ftir. May\u0131s 2024\u2019te ayn\u0131 proje, yine B\u00f6lge Koruma Kuruluna iletilmi\u015f, eksik veri ve belge nedeniyle tekrar reddedilmi\u015ftir. Kurul onayl\u0131 as\u0131l proje, Aral\u0131k 2024\u2019te tamamlanm\u0131\u015f; ancak bu kez Ocak 2025\u2019te bu Tespit ve Tahkik Heyeti projesi, Y\u00fcksek Kurul taraf\u0131ndan kabul edilmi\u015f ve Nisan 2025\u2019te yeni rekonstr\u00fcksiyon projesi bitirilmi\u015f ve uygulama s\u00fcrecine gelinmi\u015ftir.
\nSonu\u00e7 olarak; ana kubbeyi kaplayan t\u00fcm yaz\u0131 ve motifler kaz\u0131nacak, yerine \u2018yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u0131llara d\u00f6n\u00fc\u015f\u2019 \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc sav\u0131yla kalemi\u015fi ve s\u00fcsleme yap\u0131lacak. Oysa 1830 y\u0131l\u0131 grav\u00fcrleri, 1904 foto\u011fraflar\u0131nda, bug\u00fcn kaz\u0131nmak istenen katmanlar var. \u0130ki as\u0131rl\u0131k belgeli tarihi katman\u0131 kaz\u0131mak istiyorlar. Heyet ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131, Selimiye\u2019ye \u201csek\u00fcler ve modernist bir zihinle\u2019\u201d bak\u0131lmas\u0131 ve \u201ctarihi eser\u201d olarak g\u00f6r\u00fclmesi rahats\u0131z ediyormu\u015f. \u201cTevhidin ve s\u00fcnnetin sembol\u00fc\u201d olarak bak\u0131lmal\u0131ym\u0131\u015f. (Arkeofili 25 Eyl\u00fcl 2025) Restorasyon ve koruma biliminde b\u00f6yle bak\u0131\u015f var m\u0131? Ayr\u0131ca bu heyette \u2018D\u00fcnya Miras Alanlar\u0131n\u0131n y\u00f6netimi ve korunmas\u0131, koruma bilimi ve arkeolojik katman analizinde uzmanla\u015fm\u0131\u015f disiplinleraras\u0131 koruma uzman\u0131\u2019 yoktur (ICOMOS raporu). Yap\u0131lmak istenen de\u011fi\u015fiklik, b\u00f6yle disiplinleraras\u0131 koruma uzman\u0131na gerek duymuyor demek ki!
\nSelimiye Camii\u2019nin ana kubbesinde 16. y\u00fczy\u0131la ait oldu\u011fu kesin belgelenmi\u015f, b\u00fct\u00fcnc\u00fcl hi\u00e7bir kalemi\u015fi deseni yoktur. Haz\u0131rlanan kalemi\u015fi rekonstr\u00fcksiyon \u00f6nerisinin bilimsel g\u00fcvenirlikten yoksun oldu\u011funu ICOMOS raporlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu restit\u00fcsyon, \u00f6zg\u00fcnl\u00fck ve b\u00fct\u00fcnl\u00fck ilkeleri a\u00e7\u0131s\u0131nda ciddi riskler ta\u015f\u0131yabilir. Zira belgesel dayana\u011f\u0131 yoktur. Camiinin \u00dcst\u00fcn Evrensel De\u011feri zedelenebilir.
\nUluslararas\u0131 An\u0131tlar ve Siteler Konseyi (ICOMOS), T\u00fcrkiye resmi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc net: \u201cMevcut kalemi\u015fi katman\u0131 ve yap\u0131 \u00fczerinde bulunan d\u00f6nem ekleri korunmal\u0131d\u0131r; rekonstr\u00fcksiyon \u00f6nerisi uygulanmamal\u0131d\u0131r.\u201d Varsay\u0131ma dayal\u0131 bir rekonstr\u00fcksiyon bu katmanlar\u0131 yok eder. Sonu\u00e7 olarak; \u201cBu uygulama koruma ilkelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r\u201d. \u201cDerhal Vak\u0131flar Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131, UNESCO T\u00fcrkiye Milli Komitesi, UNESCO D\u00fcnya Miras Merkezi ve Uluslararas\u0131 ICOMOS bilgilendirilmelidir\u201d denilmekte.
\nUNESCO listesi i\u00e7in \u2018\u00f6zg\u00fcnl\u00fck\u2019 ve \u2018b\u00fct\u00fcnl\u00fck\u2019 esast\u0131r. E\u011fer UNESCO\u2019ya sunulan bu belgeli katman\u0131 kald\u0131r\u0131p yerine tahmini bir desen yaparsanz, eserin \u2018\u00dcst\u00fcn Evrensel De\u011ferine\u2019 zarar vermi\u015f olursunuz ve Selimiye Camii\u2019nin UNESCO D\u00fcnya Miras\u0131 listesinden \u00e7\u0131kar\u0131lma riski olu\u015fur. D\u00fcnya miras\u0131 listesinde yer alan varl\u0131klar\u0131n korunmamas\u0131 halinde, komite bunlar\u0131 listeden \u00e7\u0131karmaya karar verebilir. Listeye al\u0131nan varl\u0131klar\u0131n daha iyi korunmas\u0131 i\u00e7in te\u015fvik edilmekte. Korunamayan iki alan; 2007 y\u0131l\u0131nda \u00dcrd\u00fcn\u2019de ve 2009 Almanya\u2019daki iki alan listesinden \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\nVenedik T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc, restorasyonun anayasas\u0131 kabul edilir. Bunun 3. maddesi: \u201cBir yap\u0131y\u0131 sadece g\u00fczel oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, tarihi bir belge oldu\u011fu i\u00e7in de korumal\u0131y\u0131z.\u201d 9. madde: \u201cRestorasyon \u00f6zg\u00fcn malzemeye ve g\u00fcvenilir belgelere sayg\u0131 esas\u0131na dayan\u0131r.\u201d 11. madde: \u201cBir an\u0131t yap\u0131ya farkl\u0131 d\u00f6nemlerde yap\u0131lm\u0131\u015f katk\u0131lar da de\u011ferlidir, sayg\u0131yla korunmal\u0131d\u0131r. Restorasyonda ama\u00e7; \u00fcslup b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr.\u201d De\u011fi\u015fik d\u00f6nemlerde \u00fcst \u00fcste binmi\u015f katmanlar, ancak kural d\u0131\u015f\u0131l\u0131k halinde kaz\u0131nabilir. Korumada ama\u00e7; b\u00fct\u00fcn yap\u0131n\u0131n ayn\u0131 stilde olmas\u0131 de\u011fildir, sadece niteliksiz m\u00fcdahaleler varsa onlar kald\u0131r\u0131labilir.
\nNara \u00d6zg\u00fcnl\u00fck Belgesi, \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc tek boyutlu ve sabit kriterlerle s\u0131n\u0131rlamay\u0131 kabul etmez. K\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n korunmas\u0131nda belgeye dayal\u0131, g\u00fcvenilir ve \u00f6zg\u00fcnl\u00fck de\u011ferlendirmesi, uluslararas\u0131 \u00f6l\u00e7ekte temel ilke olarak kabul edilir.
\nBurra T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc: \u201cK\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n korunmas\u0131nda; asgari m\u00fcdahale, var olan katmanlar\u0131n b\u00fct\u00fcnc\u00fcl \u015fekilde korunmas\u0131, her t\u00fcrl\u00fc m\u00fcdahalenin belge ile kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve yerinde korunmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmekte. Alan\u0131n tarihsel, sosyal ve manevi katmanlar\u0131n da b\u00fct\u00fcnc\u00fcl de\u011ferlendirilmesini zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r.\u201d Sonu\u00e7ta m\u00fcdahale s\u00fcrecinin \u015feffaf, gerek\u00e7eli ve belgelenmi\u015f olmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir.
\nKoruma Y\u00fcksek Kurulu 660 say\u0131l\u0131 ilke karar\u0131: \u201cTa\u015f\u0131nmaz k\u00fclt\u00fcr varl\u0131klar\u0131 bak\u0131m ve onar\u0131mlar\u0131na ili\u015fkin olarak; bak\u0131m, onar\u0131m, restorasyon, restit\u00fcsyon ve rekonstr\u00fcksiyon gibi m\u00fcdahaleler a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmeli, yap\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcn nitelikleri ve tarihi katmanlar\u0131 g\u00f6zetilerek belirlenmesini zorunlu tutmakta. Ancak yeterli belge ve kan\u0131t yoksa mevcut tarihi katmana zarar vermeyecek \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 ko\u015fulunu getirmi\u015ftir.\u201d
\nEdirne \u0130dare Mahkemesine yap\u0131lan ba\u015fvuru sonras\u0131, mahkeme 26 Eyl\u00fcl 2025 tarihinde \u201cTelafisi g\u00fc\u00e7 zarar do\u011fabilece\u011fi\u201d nedeniyle y\u00fcr\u00fctmeyi durdurdu. Bu karar\u0131n mevcut katmanlar\u0131n korunmas\u0131 ile uygunluk i\u00e7erdi\u011fi kan\u0131s\u0131nday\u0131m.
\nT\u00fcm bu uluslararas\u0131 ilkeler, s\u00f6zle\u015fmeler ve Ulusal Koruma Y\u00fcksek Kurulu kararlar\u0131 ortada iken varsay\u0131mlara dayanarak, \u201cb\u00f6yle olmal\u0131\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 ile restorasyon nas\u0131l yap\u0131labilir? Selimiye Camii Kubbesi rekonstr\u00fcksiyon projesi, Venedik T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc, Nara \u00d6zg\u00fcnl\u00fck Belgesi, Burra T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc, UNESCO\/D\u00fcnya Miras\u0131 Uygulama Rehberi, ICOMOS T\u00fcrkiye Mimari Miras Koruma Bildirgesi ve 660 say\u0131l\u0131 Koruma Y\u00fcksek Kurulu ilke kararlar\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Yukar\u0131da \u00f6zetlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan t\u00fcz\u00fck, belge ve rehber metinleri; k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n restorasyonu, rekonstr\u00fcksiyonu, restit\u00fcsyonu gibi m\u00fcdahalelerin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirleyen temel ilkelerdir. Bu konuda uzman olmak gerekmez, okudu\u011funu anlamak yeterlidir.
\nBu topraklardaki t\u00fcm k\u00fclt\u00fcrel ve do\u011fal eserler, an\u0131tlar ve alanlar bizim oldu\u011fu kadar insanl\u0131\u011f\u0131n da ortak miras\u0131d\u0131r. Korumak ve gelece\u011fe ta\u015f\u0131mak sorumlulu\u011fumuz var.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Selimiye\u2019nin \u201c\u00dcst\u00fcn Evrensel De\u011fer\u201d Kimli\u011fi Korunmal\u0131 Prof. Dr. Osman \u0130nci \u00dclkemizde tarihi ve do\u011fal de\u011ferlerin korunmas\u0131 giderek zorla\u015fmakta, b\u00fct\u00fcnc\u00fcl ve etkin olmayan yakla\u015f\u0131mlar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlar artarak devam etmekte. Korumac\u0131l\u0131k e\u011fitimi de veren bilim insanlar\u0131: \u201cDo\u011fal ve k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n korunmas\u0131 ve y\u00f6netiminde \u00f6nemli bir planlama arac\u0131 haline gelen alan y\u00f6netiminin, koruma mevzuat\u0131m\u0131zda ve uygulamalar\u0131nda yerini almas\u0131\u2026\u201d<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.osmanincimuzesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1791"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.osmanincimuzesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.osmanincimuzesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.osmanincimuzesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.osmanincimuzesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1791"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/www.osmanincimuzesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1791\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1836,"href":"http:\/\/www.osmanincimuzesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1791\/revisions\/1836"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.osmanincimuzesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.osmanincimuzesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1791"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.osmanincimuzesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}